İnsanın Doğası Üzerine Bir İnceleme, David Hume

David Hume (ya da Home; 1711-1776) bir Iskocyali felsefeci idi. 1738-40'da yayimladigi "Insan Dogasi Uzerine Bir Inceleme" yalnizca Hume'un degil ama butun bir gorgucu literaturun en onemli calismasidir. Hume'un felsefesi Bacon, Locke ve Berkeley gibi yazarlarin oznel idealizmini bastan sona yineler ve kuskucu dogmaya en kucuk bir katkida bulunmaz. Populerlikte oncellerini golgede birakmasinin nedeni onlardan daha tutarli olmaktan korkmamasina, gorguculugu en uc vargilarinda sinirsizca formule etmesine baglidir. Karl Popper'dan Bertrand Russell'a, Viyana Cevresinden butun bir Analitik Gelenege yirminci yuzyilin basat felsefeciligini esinlendiren ve yureklendiren ad Hume'dur. Baska bir deyisle, asagi yukari butun bir yuzyilin dusunce emegini soguran, sayisiz bilinci ve olcusuz kaynagi olcusuzce tuketip bitiren Anglo-Saxon felsefeciliginin sponsoru Hume'dur. Ek olarak, Hume'un felsefesi Kant'in bilgiyi tam olarak Hume'un yaptigi gibi deneyime sinirlayan ve "inanca yer acmak icin bilgiyi yok etmek zorunda kalan" Askinsal Felsefesinin de baslica esin kaynagi olmustur. Hume'un gorgul gozlemlerine gore, "olgularin 'dogruluguna' iliskin kanimiz duygu, bellek, ve nedensel baglanti uzerine dayali uslamlamalar uzerine, e.d. neden ve etki iliskisi uzerine dayanir. ... Bu iliskinin bilgisi a priori uslamlama yoluyla elde edilmez, ama butunuyle deneyimden dogar. Bu nedenle deneyimin otesinde hicbir bilgi ve hicbir metafizik yoktur." Bu onculler uzerine, Hume deneyime ickin bir metafizik gelistirir. Boylece deneyimden turetilebilecek nedensellik salt bir aliskanlik, salt ruhbilimsel bir cagrisim olurken, deneyimden turetilebilecek "bilgi" ise gercekte bilgi olmaktan cok tumevarim ve olasilik duzleminde kalacaktir. Bu felsefede, kuskuculuk gecici bir bilgisizlik durumu degil ama homo sapiensi yeni bir insan turune, homo scepticusa evrimlendiren entellektuel bir etmendir. Sayi ve olgu ile ilgisiz ve iliskisiz olduklari kabul edilen ahlak, etik ve estetik boyutlari bilgiden bagislan